Lễ hội đền Sòng: Nét đẹp văn hóa thờ Mẫu của người Việt

1. Giới thiệu lễ hội đền Sòng

Nằm ở phường Quang Trung, tỉnh Thanh Hóa, lễ hội đền Sòng là một trong những sự kiện văn hóa tâm linh đặc sắc nhất miền Bắc. Ngôi đền nằm ngay bên quốc lộ 1A, thuận tiện cho khách thập phương đến dâng hương và chiêm bái. Không chỉ là nơi gửi gắm niềm tin, đền Sòng Sơn còn là biểu tượng cho nét văn hóa mộc mạc, chân thành và lòng biết ơn sâu sắc của người dân xứ Thanh đối với Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Mỗi dịp tháng Ba âm lịch, không khí nơi đây trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết khi hàng vạn du khách cùng hội tụ, tham gia lễ hội đền Sòng để cầu mong bình an, phúc lộc và mùa màng bội thu.

Lễ hội được tổ chức tại đền Sòng Sơn, tỉnh Thanh Hóa. (Nguồn: Sưu tầm)

Giá trị của lễ hội đền Sòng không chỉ thể hiện ở những nghi lễ trang nghiêm mà còn ở bầu không khí hân hoan, rộn ràng của phần hội. Các nghi thức hầu đồng, hát văn được thể hiện một cách sinh động, phản ánh rõ nét tín ngưỡng thờ Mẫu – di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO công nhận. Trong sắc màu rực rỡ của những đoàn rước kiệu, tiếng trống hội hòa cùng tiếng hát văn vang vọng, du khách có thể cảm nhận sâu sắc tinh thần tôn kính và niềm tự hào văn hóa dân tộc. Cùng với đó là những trò chơi dân gian, những món ăn đậm đà hương vị xứ Thanh và những câu chuyện lịch sử gắn với vua Quang Trung. Tất cả tạo nên một không gian văn hóa trọn vẹn, khiến lễ hội đền Sòng trở thành điểm dừng chân không thể bỏ lỡ trong hành trình khám phá miền di sản.

2. Thời gian tổ chức lễ hội đền Sòng Sơn

Lễ hội đền Sòng được tổ chức hằng năm từ ngày mùng 10 đến ngày 26 tháng Hai âm lịch. Trong đó ngày 25 là chính hội, đây là ngày Thánh Mẫu Liễu Hạnh giáng trần ban phúc cho muôn dân. Vào thời điểm này, không gian quanh đền Sòng Sơn ngập tràn sắc màu lễ hội, tiếng trống chiêng rộn ràng, hương khói nghi ngút và dòng người hành hương tấp nập. Đây là dịp để mọi người cùng dâng hương tưởng nhớ Thánh Mẫu, cầu mong bình an và may mắn cho năm mới.

3. Nét độc đáo trong nghi lễ và hoạt động tại lễ hội đền Sòng Sơn

3.1. Các nghi thức tâm linh tiêu biểu tại lễ hội đền Sòng Sơn

Mở đầu lễ hội đền Sòng là nghi thức rước bóng Thánh Mẫu từ đền Sòng đến đền Chín Giếng. Đoàn rước gồm các bà đồng, thanh đồng cùng đông đảo người dân và du khách, tạo nên không khí trang nghiêm nhưng cũng rất náo nhiệt. Tiếng trống, tiếng chiêng vang dội hòa cùng sắc màu cờ hoa khiến khung cảnh lễ rước trở nên vừa linh thiêng, vừa rực rỡ. Sau đó là lễ dâng hương và cầu an, nơi mọi người thành tâm thắp hương, gửi gắm ước nguyện về một năm bình an, thuận lợi. Trước ngày chính hội, nghi thức rước nước và tắm tượng cũng được tổ chức, tượng trưng cho sự tinh khiết và lòng biết ơn Thánh Mẫu.

Trong những ngày lễ hội đền Sòng diễn ra, các bà đồng và bản hội là những người giữ vai trò quan trọng. Họ là những người phụng sự Thánh Mẫu, thực hiện các nghi thức hầu đồng và hầu bóng với lòng thành kính. Trước lễ hội, họ thường ăn chay và giữ mình thanh tịnh để chuẩn bị cho nghi lễ. Chính sự trang nghiêm, tận tâm và lòng thành của họ đã góp phần tạo nên bầu không khí linh thiêng và đậm đà bản sắc văn hóa cho lễ hội.

3.2. Phần hội với không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng

Phần hội của lễ hội đền Sòng luôn là khoảnh khắc được mong chờ nhất, khi không khí trang nghiêm dần chuyển sang rộn ràng và náo nhiệt. Mở đầu là những màn múa lân tưng bừng, tiếng trống vang vọng hòa cùng điệu múa uyển chuyển của các nghệ nhân tạo nên bức tranh lễ hội rực rỡ sắc màu, tràn đầy sức sống và niềm hân hoan. Tiếp đó, tiếng hát chầu văn trong nghi thức hầu bóng vang lên, đưa người xem như lạc vào không gian tâm linh huyền diệu. Những điệu nhảy đồng uyển chuyển mà mạnh mẽ của các bà đồng tạo nên sự giao hòa giữa con người và thần linh, khiến không gian lễ hội thêm linh thiêng, sống động và ngập tràn sắc màu văn hóa.

Biểu diễn nghệ thuật tại lễ hội đền Sòng. (Nguồn: Sưu tầm)

Không chỉ có phần lễ trang trọng, lễ hội đền Sòng còn là dịp để người dân và du khách hòa mình vào những trò chơi dân gian như kéo co, đánh đu, cờ người hay thưởng thức làn điệu dân ca xứ Thanh. Tiếng cười rộn rã, tiếng hò reo vang lên khắp lối, khiến cả không gian lễ hội ngập tràn niềm vui và sự gắn kết. Mọi người cùng hòa mình trong bầu không khí sum vầy, thân tình như xóa tan mọi khoảng cách. Chính sự hòa hợp giữa yếu tố tín ngưỡng và niềm vui đời thường đã làm nên sức sống đặc biệt của lễ hội đền Sòng, nơi văn hóa và tâm linh gặp gỡ, nơi con người tìm thấy niềm an yên, hạnh phúc và những cảm xúc đẹp đẽ còn đọng lại mãi sau khi rời xa.

4. Kinh nghiệm tham dự lễ hội đền Sòng Sơn

4.1. Lưu ý khi tham gia lễ hội

Khi tham gia lễ hội đền Sòng, du khách nên lựa chọn trang phục gọn gàng, kín đáo và lịch sự để thể hiện sự tôn kính nơi linh thiêng. Trong quá trình dâng hương, dâng lễ, du khách cần tuân theo hướng dẫn của ban quản lý và người trông đền, tránh chen lấn, xô đẩy hoặc đốt vàng mã bừa bãi.

Bên cạnh đó, việc giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác và bảo vệ cảnh quan là cách thể hiện ý thức văn minh khi tham dự lễ hội. Du khách cũng nên đề cao cảnh giác, bảo quản tài sản cá nhân cẩn thận giữa không gian đông người.

4.2. Kết hợp tham quan những địa điểm nổi tiếng tại Thanh Hóa

Sau khi tham gia lễ hội đền Sòng, du khách có thể kết hợp hành trình khám phá nhiều điểm đến nổi tiếng khác của Thanh Hóa để chuyến đi thêm trọn vẹn. Vùng đất xứ Thanh không chỉ nổi bật với giá trị tâm linh mà còn sở hữu nhiều thắng cảnh thiên nhiên hùng vĩ, di tích gắn liền với lịch sử và truyền thuyết dân gian hấp dẫn. Dưới đây là một số gợi ý để du khách kết hợp tham quan, tận hưởng trọn vẹn vẻ đẹp của vùng đất giàu truyền thống này:

Thác Mây: Nằm ở xã Thạch Quảng, Thác Mây mang vẻ đẹp thơ mộng với 9 tầng nước trắng xóa, được ví như dải lụa giữa đại ngàn. Nơi đây là điểm dừng chân lý tưởng cho những ai yêu thích thiên nhiên hoang sơ và muốn tận hưởng không khí trong lành.

Đền thờ Mai An Tiêm: Ngôi đền là nơi tưởng nhớ Mai An Tiêm, người khai sinh ra giống dưa hấu Việt Nam trong truyền thuyết. Không gian đền yên bình, cổ kính, mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa dân gian.

Pù Luông: Khu bảo tồn thiên nhiên nổi tiếng với ruộng bậc thang, bản làng người Thái và khí hậu mát mẻ quanh năm. Đây là địa điểm lý tưởng cho du khách yêu thích du lịch sinh thái và muốn trải nghiệm văn hóa miền núi.

Huyền Tích Am Tiên (trong tương lai): Nằm trên núi Nưa, khu du lịch Huyền Tích Am Tiên hiện đang được đầu tư xây dựng với quy mô lớn. Nơi đây gắn liền với huyền thoại Bà Triệu, hứa hẹn trở thành trung tâm du lịch tâm linh – văn hóa tầm cỡ quốc gia, kết nối giữa quá khứ lịch sử và hiện tại năng động của xứ Thanh.

Huyền Tích Am Tiên hứa hẹn là địa điểm du lịch tâm linh thu hút du khách trong tương lai. (Nguồn: Báo Thanh Niên)

Lễ hội đền Sòng không chỉ là dịp để du khách tìm về chốn linh thiêng, dâng hương tưởng nhớ Thánh Mẫu Liễu Hạnh mà còn là hành trình trải nghiệm văn hóa đặc sắc của xứ Thanh. Giữa không gian rực rỡ sắc màu, tiếng trống, tiếng chiêng và lời hát chầu văn ngân vang, mỗi người đều cảm nhận được sự thanh thản và bình yên trong tâm hồn. Nếu có dịp đến Thanh Hóa, hãy một lần tham dự lễ hội đền Sòng, để hòa mình vào không khí lễ hội thiêng liêng, khám phá vẻ đẹp văn hóa tâm linh lâu đời và mang về cho mình những khoảnh khắc đáng nhớ nơi miền đất giàu truyền thống này.