Lễ hội cầu ngư Hậu Lộc: Nét đẹp tín ngưỡng vùng biển Thanh Hóa

1. Tổng quan lễ hội cầu ngư Hậu Lộc

1.1. Thời gian, địa điểm tổ chức lễ hội cầu ngư Hậu Lộc

Lễ hội cầu ngư Hậu Lộc được tổ chức tại xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa, thuộc cụm di tích Diêm Phố – vùng đất được xem là cái nôi của nghề đi biển ở xứ Thanh. Trong những ngày hội, cả làng như khoác lên mình tấm áo mới rực rỡ sắc màu của cờ hoa, thuyền bè và trang phục truyền thống. Tiếng trống hội vang vọng hòa cùng tiếng sóng biển tạo nên bầu không khí vừa linh thiêng, vừa rộn ràng, thể hiện sâu sắc niềm tin và tình yêu biển cả của cư dân miền duyên hải Thanh Hóa.

Lễ hội cầu ngư Hậu Lộc được tổ chức tại xã Vạn Lộc, tỉnh Thanh Hóa. (Nguồn: Sưu tầm)

Lễ hội diễn ra từ ngày 22 đến 24 tháng 2 âm lịch hằng năm, khi tiết trời Thanh Hóa vào độ xuân ấm, biển lặng và ngư dân chuẩn bị bước vào mùa ra khơi mới. Đây là thời điểm lý tưởng để người dân tổ chức lễ hội nhằm cầu mong mưa thuận gió hòa, hải trình thuận lợi, đánh bắt hanh thông và cuộc sống sung túc.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của lễ hội cầu ngư Hậu Lộc

Theo ghi chép lịch sử, lễ hội cầu ngư Hậu Lộc, còn được gọi là lễ hội Cầu Mát, có nguồn gốc từ thế kỷ XII, dưới triều nhà Lê, khi làng biển Diêm Phố vừa được khai lập. Lễ hội ra đời cùng với quá trình dựng làng, lập nghiệp của cư dân vùng biển Vạn Lộc. Trải qua bao thế kỷ, đến nay, lễ hội cầu ngư vẫn là nhịp cầu kết nối con người với biển cả, giữa quá khứ và hiện tại, trở thành biểu tượng đặc trưng của văn hóa biển xứ Thanh.

1.3. Ý nghĩa lễ hội cầu ngư Hậu Lộc với ngư dân vùng biển Thanh Hóa

Đối với ngư dân vùng biển Thanh Hóa, lễ hội cầu ngư Hậu Lộc là sự kiện thiêng liêng gắn liền với đời sống tinh thần của họ. Đây là dịp tưởng nhớ tổ tiên, tri ân thần linh đã che chở cho ngư dân qua bao mùa biển và cầu mong những chuyến ra khơi bình an, tôm cá đầy khoang, cuộc sống sung túc. Mỗi nghi thức, mỗi tiếng trống hội vang lên đều mang theo niềm tin và sức mạnh, tiếp thêm động lực để người dân vững vàng giữa biển khơi.

Không chỉ mang giá trị tâm linh, lễ hội Cầu Ngư Hậu Lộc còn là biểu tượng của tinh thần đoàn kết và lòng tự hào của các thế hệ ngư dân xứ Thanh. Lễ hội giúp lưu giữ phong tục, truyền thống tốt đẹp, khơi dậy tình yêu quê hương và ý chí bám biển của người dân vùng duyên hải, góp phần làm phong phú thêm bản sắc văn hóa biển Việt Nam.

2. Các hoạt động nổi bật tại lễ hội cầu ngư Hậu Lộc

2.1. Phần nghi lễ trang nghiêm

Phần nghi lễ của lễ hội cầu ngư Hậu Lộc mở đầu trong không khí trang nghiêm, tràn ngập sắc màu truyền thống. Nổi bật nhất là nghi thức rước thuyền Long Châu – con thuyền mô phỏng hình rồng tượng trưng cho uy quyền và sự linh thiêng của biển cả. Đoàn rước đi qua các con đường ven biển trong tiếng trống, tiếng chiêng rộn ràng, mang theo niềm tin và lòng biết ơn sâu sắc của ngư dân đối với các vị thần phù hộ. Cùng với thuyền Long Châu là đoàn rước kiệu gồm kiệu Phật, kiệu Mẫu, kiệu Bát Cống, kiệu Cá Ông và kiệu Đức Vua Nẹ Sơn, mỗi kiệu đều mang một ý nghĩa riêng, biểu trưng cho sự hòa hợp giữa đạo và đời, giữa tín ngưỡng dân gian và đời sống tinh thần của cư dân vùng biển.

Nghi thức rước thuyền Long Châu được thực hiện trang trọng trong tiếng trống và cờ hoa. (Nguồn: Sưu tầm)

Sau nghi thức rước kiệu, các nghi lễ tế, dâng hương và đọc chúc văn được tiến hành trong không gian linh thiêng bên bờ biển Diêm Phố. Lời chúc văn vang lên trang trọng, hòa cùng tiếng trống hội rộn rã, như bản giao hưởng cầu an gửi đến trời đất. Người dân thành kính dâng lễ vật lên thần biển, Tam Bảo Phật và các bậc tiền nhân, cầu cho mưa thuận gió hòa, tôm cá đầy khoang, quê hương thịnh vượng, quốc thái dân an. Từng nghi thức trong lễ hội cầu ngư Hậu Lộc không chỉ thể hiện lòng biết ơn và niềm tin của người dân mà còn phản ánh mối giao hòa sâu sắc giữa con người với biển cả.

2.2. Phần hội nhộn nhịp, sôi động

Sau khi hoàn thành các nghi lễ trang nghiêm, lễ hội cầu ngư Hậu Lộc bước sang phần hội rộn ràng, nơi tiếng cười và âm thanh của biển hòa quyện trong không khí hân hoan. Những trò chơi dân gian như thi câu mực, đan lưới, kéo co hay hò đối được tổ chức sôi nổi, tái hiện sinh động đời sống lao động của ngư dân vùng biển. Đây không chỉ là dịp để người dân thể hiện sự khéo léo, nhanh nhẹn mà còn là cơ hội giao lưu, học hỏi, củng cố tình đoàn kết giữa các làng chài.

Âm nhạc dân gian vang lên khắp nơi, từ tiếng trống hội dồn dập, điệu múa lân rộn rã đến những làn điệu chầu văn, nhạc lưu thủy hay màn đánh cờ người hấp dẫn. Mỗi tiết mục đều mang hơi thở của biển, kể lại câu chuyện về cuộc sống lênh đênh, kiên cường và giàu lòng tin của người dân miền duyên hải. Các hoạt động thể thao và giao lưu cộng đồng góp phần thắt chặt tình thân, làm nên nét đẹp nhân văn và sức sống bền bỉ cho lễ hội cầu ngư Hậu Lộc, khiến nơi đây trở thành ngày hội lớn của cả vùng biển xứ Thanh.

2.3. Nghi lễ kết thúc: Hóa tiễn Long Châu về biển

Khoảnh khắc hóa tiễn Long Châu về biển khép lại lễ hội cầu ngư Hậu Lộc trong không gian linh thiêng và xúc động. Khi thuyền Long Châu được thả nhẹ xuống mặt nước, mọi người cùng hướng ánh mắt theo con thuyền lững lờ trôi ra khơi, như gửi gắm bao ước vọng tốt lành đến thần biển. Hình ảnh ấy tượng trưng cho niềm tin vào sự che chở của biển cả, cầu cho một năm sóng yên gió lặng, tôm cá đầy khoang và ngư dân ra khơi bình an. Tiếng sóng biển hòa cùng tiếng trống hội vang vọng như lời tiễn biệt và cũng là lời hứa hẹn cho mùa biển mới. Dẫu lễ hội khép lại, dư âm của nghi lễ hóa thuyền vẫn đọng lại trong lòng mỗi người, nhắc nhớ mối gắn bó thiêng liêng giữa con người và biển cả, giữa hiện tại và truyền thống bao đời của xứ Thanh.

3. Kinh nghiệm tham dự lễ hội cầu ngư Hậu Lộc

Tham dự lễ hội cầu ngư Hậu Lộc không chỉ là dịp hòa mình vào bầu không khí sôi động của vùng biển xứ Thanh mà còn là cơ hội để hiểu hơn về đời sống văn hóa, tín ngưỡng của ngư dân nơi đây. Để chuyến đi thêm trọn vẹn, du khách nên chuẩn bị kỹ lưỡng cả về trang phục, thái độ ứng xử và có kế hoạch kết hợp tham quan các điểm đến nổi bật quanh khu vực.

Gợi ý trang phục, vật dụng cần thiết: Du khách nên chọn trang phục gọn nhẹ, lịch sự và phù hợp với không gian lễ hội. Giày thể thao hoặc dép thấp là lựa chọn lý tưởng để di chuyển dễ dàng trên bãi cát và khu vực rước kiệu. Bên cạnh đó, du khách nên mang theo áo khoác mỏng, mũ, nước uống cá nhân, kem chống nắng và máy ảnh để vừa bảo vệ sức khỏe vừa lưu giữ những khoảnh khắc đáng nhớ của lễ hội.

Lưu ý phong tục và thái độ khi tham dự lễ hội: Trong không gian linh thiêng, du khách cần giữ thái độ tôn trọng, không nói chuyện lớn tiếng hoặc chụp ảnh tùy tiện trong lúc hành lễ. Khi tham gia phần hội, hãy hòa mình vào các trò chơi dân gian, giao lưu cùng người dân địa phương với tinh thần cởi mở, thân thiện.

Kết hợp tham quan những địa điểm du lịch nổi tiếng tại Thanh Hóa: Sau khi tham dự lễ hội, du khách có thể ghé thăm các điểm đến hấp dẫn như động Từ Thức, đền Bà Triệu, Thái miếu nhà Hậu Lê,... Nếu có dịp đến Thanh Hóa trong vài năm tới, du khách còn có cơ hội tham quan và chiêm bái tại khu du lịch tâm linh Huyền Tích Am Tiên. Công trình này đang được đầu tư và xây dựng với quy mô lớn, hướng đến trở thành điểm đến văn hóa – tâm linh tiêu biểu của xứ Thanh, góp phần tôn vinh giá trị lịch sử, tín ngưỡng và mở rộng không gian du lịch của vùng đất giàu truyền thống này.

Huyền Tích Am Tiên hứa hẹn trở thành điểm đến du lịch tâm linh thu hút du khách trong tương lai. (Nguồn: Sưu tầm)

Lễ hội cầu ngư Hậu Lộc không chỉ là dịp tưởng nhớ tiền nhân và tri ân thần biển, mà còn là ngày hội văn hóa lớn, phản ánh đậm nét đời sống tinh thần của ngư dân xứ Thanh. Trong tiếng trống rộn ràng hòa cùng nhịp sóng, người dân gửi gắm niềm tin, hy vọng và lòng biết ơn đến biển cả, nơi nuôi dưỡng cuộc sống và tâm hồn của họ qua bao thế hệ. Nếu bạn muốn một lần hòa mình vào không khí linh thiêng và náo nức ấy, hãy đến với lễ hội cầu ngư Hậu Lộc để cảm nhận trọn vẹn tinh thần kiên cường, nhân hậu và niềm tự hào của con người vùng biển Thanh Hóa.