TRIỂN LÃM KINH GỐM – THANH ÂM THẾ GIAN

TRIỂN LÃM

KINH GỐM – THANH ÂM THẾ GIAN

Tác giả: Nghệ sĩ Nguyễn Tuấn (Tuấn Gốm)

Triển lãm “Kinh gốm – thanh âm thế gian” là triển lãm nghệ thuật sắp đặt tượng gốm tâm linh trên đỉnh núi có quy mô lớn nhất Việt Nam từ trước đến nay. Triển lãm trưng bày 414 tượng gốm mang cảm hứng Phật giáo là các tác phẩm điêu khắc được nhào nặn bởi đôi bàn tay tài hoa của Nghệ sĩ Nguyễn Tuấn (hay còn được gọi với cái tên Tuấn Gốm) cùng các nghệ nhân tại làng gốm Phù Lãng (Bắc Ninh) với di sản hơn 700 năm lịch sử.

• THỜI GIAN TRIỂN LÃM: Từ ngày 08/08 – 30/09/2026
• CÁC HOẠT ĐỘNG TRONG TRIỂN LÃM

1. Trưng bày các tác phẩm điêu khắc gốm tâm linh

- Triển lãm sắp đặt nghệ thuật 414 tượng gốm Phật giáo, trong đó có 50 tượng Kinh Gốm, 95 tượng Phật Mình Chim (Phàm – Thánh Không Hai) và 269 Tượng Chú Tiểu + tượng Phật khác.

2. Các hoạt động trải nghiệm

- Workshop để du khách trải nghiệm, tự tay tạo ra những sản phẩm gốm tại chỗ.

- Chương trình nghệ thuật: Tiết mục múa cho triển lãm gốm do NSND Minh Thông biên đạo.

• VỀ TÁC GIẢ - NGHỆ SĨ NGUYỄN TUẤN

-       Sinh năm 1981, tại Hải Dương. Năm 2006, anh tốt nghiệp khoa Gốm, tại ĐH Mỹ Thuật Công Nghiệp Hà Nội.

-      Các triển lãm cá nhân: Liên tục từ năm 2008, anh đã có các triển lãm cá nhân ấn tượng: Bản thảo người (2008), Bữa tiệc nghệ thuật (2009), Gốm Nguyễn Tuấn (2010), Giấc Mơ Phật (2011), Tầm Nhìn (2012), Di Cư (2013), Đất và Người (2014), Mầm Sống (2016).

-       Phong cách gốm: Gốm Phật. Với hai thập kỷ theo đuổi trường phái gốm tâm linh, những bức tượng Phật bằng gốm được Nguyễn Tuấn khắc họa với đủ các hình hài, tâm trạng, tư thế: nhắm mắt, bó gối, mỉm cười, suy tư, tỉnh thức... Có bức nhỏ vừa lòng bàn tay, có bức to lớn, có những tạo hình đặc biệt như Phật mang hình cây, hình chim, dáng rồng… Mỗi bức tượng Phật là một số phận, một câu chuyện đời, một triết lý, một quan niệm và sự tỉnh thức trong văn hoá Phật giáo.

Nghệ nhân gốm Nguyễn Tuấn 

• 3 BỘ SƯU TẬP GỐM TẠI TRIỂN LÃM

1. Tác phẩm “Kinh Gốm”

Kinh Gốm là tác phẩm điêu khắc gốm đậm tinh thần Phật giáo, với khuôn diện của Phật được khắc bộ “Chú Đại Bi” 365 chữ, khắc chìm và thếp vàng chữ trên nền men gốm.

Các tác phẩm Kinh Gốm được triển lãm tại núi Bà Đen có nhiều kích thước khác nhau, với kích thước lớn nhất cao 100cm, đường kính 65cm.

Việc khắc Chú Đại Bi lên đầu nơi khởi sinh tư duy, nơi chất chứa ý thức của con người mang ý nghĩa: Mọi khổ đau bắt nguồn từ tâm niệm và cũng chính nơi đó là điểm khởi đầu của giải thoát. Việc chọn “Chú Đại Bi” để khắc lên diện nhằm nêu cao tinh thần đại từ bi của Bồ Tát, nhắc nhở về tâm từ bi, sự rung động nội tâm mỗi người cần có. Có những thứ không thể dùng ngôn ngữ để diện tả mà phải lắng lại, dùng bên trong để lắng nghe. Vì vậy, tác phẩm không chỉ để “xem”, mà như đang “tụng” một cách thầm lặng. Mỗi khuôn diện là một lần tụng niệm.

Tác phẩm "Kinh Gốm"

Dòng chữ khắc không cố định, khi thấp lúc lại cao, khi dài, lúc lại ngắn, muôn hình muôn trạng như đang thể hiện chính quá trình tu tập: có lúc rõ ràng, có lúc mờ mịt, cũng có lúc đứt đoạn. Điều này phản ánh một sự thật: Con đường để đạt đến sự giác ngộ không bằng phẳng và dễ dàng nhưng luôn luôn có thể tiếp tục.

Đất là chất liệu chủ đạo của tác phẩm. Một thứ từ vô tri biến thành thanh âm giác ngộ. Chất liệu gốm mang ý nghĩa rất đẹp: Đất là thứ thấp nhất, bị giẫm đạp nhưng qua lửa, đất trở thành bền chắc, thành hình, thành giá trị. Giống như sự chuyển hóa của mỗi chúng sinh trong quá trình tu tập: từ vô minh, nếu đi qua “ngọn lửa” của khổ đau và tu tập thì sẽ chuyển hóa thành trí tuệ. Vì vậy “Kinh Gốm” cũng là bản Kinh của sự nung nấu, kinh của chuyển hóa.

Một khuôn diện tượng trưng cho một chúng sinh nhưng cùng một bản thể. Dù có nhiều khuôn diện, kích thước cũng khác nhau nhưng tất cả đều mang hình tướng tương tự gợi ý rằng: Mỗi chúng sinh là một cá thể khác nhau nhưng bản chất đều mang trong mình Phật tính.

2. Tác phẩm Phật Mình Chim (Phàm – Thánh không hai)

Tác phẩm thể thiện tinh thần Phật giáo thông qua hình tướng Phật mình chim: phía trên là diện mục an nhiên của Phật, phía dưới là thân cánh chim khép lại, ôm trọn hình hài. Một nửa là giác ngộ, một nửa là chúng sinh; một nửa là tĩnh, một nửa là động. Nhưng chính trong sự phân đôi ấy, tác phẩm nói một điều duy nhất: không có hai.

Gương mặt Phật là bản tâm thanh tịnh vốn sẵn nơi mỗi chúng sinh. Đôi cánh chim không chỉ là biểu tượng của bay đi, mà còn là ẩn dụ cho những chuyển động bất tận của đời sống. Chim bay giữa trời, như tâm người nổi trôi trong cảnh đời; nhưng cánh lại ôm thân, như là phương tiện để quay về.

Ở đây, “Phàm” không bị phủ nhận, “Thánh” không bị tôn cao. Một niệm khởi lên là chim tung cánh; một niệm buông xuống là Phật hiện tiền. Không có ranh giới tuyệt đối, chỉ có sự nhận ra hay chưa nhận ra.

Tác phẩm "Phật Mình Chim"

Mỗi pho tượng là một khoảnh khắc dừng lại của đời sống, nơi con người đứng giữa ranh giới của vô minh và tỉnh thức. Mỗi bức tượng không phải là một cá thể tách rời, mà là trạng thái của tâm: khi khép, khi mở; khi mê, khi tỉnh; khi bay, khi dừng. Mỗi tượng là một khoảnh khắc chuyển hóa của hành trình nội tâm từ tán loạn trở về nhất tâm,

Chất liệu gốm nguyên sơ làm rõ thêm một tầng ý nghĩa: Cái đẹp ở đây không nằm ở sự hoàn hảo, mà nằm ở sự chân thật.

Hình chim ôm thân, không dang rộng, cũng là một nghịch lý có chủ ý. Đó không phải là bay ra ngoài, mà là quay vào trong. Không phải giải thoát bằng cách rời bỏ thế gian, mà là thấy rõ bản chất của thế gian và giác ngộ ngay trong từng hơi thở, từng ý niệm. Cánh không mở để bay, mà khép lại để giữ, giữ cái tĩnh giữa muôn biến động, giữ cái một giữa muôn sai biệt.

Toàn bộ tác phẩm là một lời nhắc: tìm Phật không ở ngoài hình tướng, mà ngay nơi tâm này; tìm giải thoát không ở đâu xa, mà ngay trong những ràng buộc đang có. Khi thấy được điều đó, chim không cần bay mà vẫn tự do, thân không cần rời mà vẫn giải thoát.

Phàm - Thánh không hai vốn không phải là một triết lý để hiểu, mà là một thực tại để thấy.

3. Tượng chú tiểu

Triển lãm trưng bày hơn 200 tượng chú tiểu mang tinh thần Phật giáo vui tươi và an nhiên. Các chú tiểu được tạo tác với khuôn mặt tròn xoe, má phúng phính, ánh mắt ngây thơ trong sáng. Mỗi chú tiểu mang một hình thái khác nhau như ngồi thiền, ngủ gật, cười tít mắt, hay chơi các nhạc cụ khác nhau như trống con, mõ gõ, đàn tranh, đàn tì bà…

Các bức tượng chú tiểu được nghệ nhân điêu khắc tỉ mỉ 

Nụ cười hoan hỉ, ánh mắt tươi vui, tư thế an nhiên, cùng các nhạc cụ là biểu tượng của “thiền âm” – dùng tiếng nhạc để khắc hoạ tâm thế an lạc, tượng các chú tiểu là biểu tượng của vô ưu vô lo, của buông bỏ phiền não.

Giữa không gian an lành của đỉnh núi thiêng Bà Đen, hơn 200 chú tiểu được trưng bày tại triển lãm là hình hài mang năng lượng an lành, là thông điệp về một cuộc sống an nhiên, vui vẻ trong từng khoảnh khắc. Mỗi bức tượng chú tiểu mà một phần tâm hồn trẻ thơ trong mỗi người, cũng là một lời nhắc nhở về những niềm hạnh phúc giản dị luôn hiện hữu quanh ta. Chỉ cần ta suy nghĩ giản đơn bằng một tâm tính trong trẻo tươi vui, hạnh phúc sẽ tự tìm đến.